Sturen van het teeltproces - niveau 3/4

1. Opdracht: Berekenen van de plantdichtheid

Hoe bereken je hoeveel planten er op een teeltbed passen? Allereerst moet je het perceel kennen om te weten welk deel van het perceel beplant kan worden en welk deel wegvalt door paden, bedden enzovoort. Het percentage dat wel benut kan worden voor planten heet de ruimtebenutting.

 

De ruimtebenutting bereken je als volgt:

ruimtebenutting = bedbreedte / (bedbreedte + padbreedte)

De ruimtebenutting wordt genoteerd als een percentage.

 

Vervolgens kun je berekenen hoeveel planten er op een perceel passen op basis van hun onderlinge plantafstand.

aantal planten per perceel = (oppervlakte/plantafstand) x ruimtebenutting

 

Stel, je moet een teelt van bos- en haagplantsoen met Picea abies (40-60 cm) inplannen op een perceel van 100 m2. Je hebt de volgende gegevens:

 

Bereken de ruimtebenutting. Je mag afronden.
Bereken het aantal planten dat je op dit perceel kunt plaatsen. Je mag afronden.

Kijk zo nodig voor een voorbeeld op Berekening van het aantal planten per perceel.

2. Opdracht: Teeltwisseling

Iedere vollegrondskweker heeft wel eens mee te maken met slecht groeiende plekken in zijn gewas. Behalve een slechte structuur of slechte ontwatering kunnen ook aaltjes hiervan de oorzaak zijn. Sinds eind jaren negentig zijn vooral in Buxus sempervirens en Prunus laurocerasus zware besmettingen aangetroffen van het houtwortellesieaaltje (Pratylenchus penetrans).

 

Zoek op welke schade de aaltjes aanbrengen in een gewas?

 

Teeltwisseling of vruchtwisseling is er op gericht de bodemgebonden ziekten en plagen te beheersen en de bodemvruchtbaarheid te behouden. Door het afwisselen van teelten krijgen de aaltjes minder kans om een groot probleem te worden. Sommige telers passen een teeltwisseling toe, waarbij eens in de 4 of 5 jaar afrikaantjes (Tagetes) worden gezaaid op een perceel. Of er wordt afgewisseld met een driejarige Taxusteelt. Op Taxus baccata vermeerdert P. penetrans zich niet. Door natuurlijke sterfte daalt het aantal aaltjes in de grond. Rozen zijn juist heel gevoelig voor aaltjes.

Bekijk de folder:


Als een vruchtwisseling wordt aangehouden van Tagetes 1 jr - Rosa 2jr - Taxus 3jr - Tilia 3jr - Vaste planten 1jr, na hoeveel jaar is dan de vruchtwisseling rond?
Waarom werkt teeltwisseling met afrikaantjes tegen aaltjes?
Welke andere maatregelen kan een boomkweker nemen om aantasting door aaltjes te voorkomen?

3. Opdracht: Teeltplanning

In deze opdracht ga je een teeltplan maken. Een teeltplan is een beplantingsschema waarin staat:


Maak een schema (tabel) waarin je belangrijkste aspecten zet die thuishoren in een teeltplan. Zet als titels in dit schema:
 
  • de teeltwijzen;
  • het zaai/planttijdstip;
  • het oogsttijdstip;
  • de oppervlakte.

Het wordt dus een leeg schema, met alleen de titels.

 

Je mag nu een boomkwekerij helemaal opnieuw inrichten. Kies een voorbeeldbedrijf uit de opdracht 'Opstellen van een gewasbeschermingsplan'. Als je gegevens over de geteelde gewassen en hun oppervlakte niet gedetailleerd genoeg op de site van het voorbeeldbedrijf vindt mag je ze zelf bedenken.

 

Gebruik het teeltplan uit de vorige opdracht. Vul dit nu in met de gewassen van je voorbeeldbedrijf. Let wel op dat het zaai/planttijdstip en oogsttijdstip overeenkomen met wat gangbaar is in de boomkwekerij. Vul de gegevens in in het teeltschema op je antwoordvel.

 

Kijk voor een voorbeeld van of tips over teeltplanning en vruchtwisseling op:

4. Opdracht: Begroting en kostprijsberekening

Een boomkwekerijbedrijf maakt regelmatig een begroting. Daarbij worden de inkomsten en de kosten van het bedrijf bekeken. Ook wanneer nieuwe apparatuur wordt gekocht of andere veranderingen worden voorbereid is het erg belangrijk dat een boomkweker een goed beeld heeft van de kosten en opbrengsten. Op basis daarvan kan bijvoorbeeld besloten worden dat bepaalde handelingen efficiënter kunnen worden gedaan met een machine, dat er overgestapt gaat wordt op een andere teelt, dat er een nieuw containerveld kan worden aangelegd of dat er grond bijgekocht moet worden.

 

Als hulpmiddel bij dergelijke berekeningen is er het boekje Kwantitatieve Informatie (KWIN) Boomkwekerij. Dit staat vol cijfers over onder andere arbeidskosten van bepaalde handelingen en kosten van machines, gewasbeschermingsmiddelen, kunstmest en dergelijke. Een boomkweker kan zijn/haar eigen bedrijf vergelijken met de algemene cijfers in de KWIN. Telers, banken en accountants gebruiken KWIN voor het opstellen van begrotingen, bedrijfsplannen en schadeberekeningen.

 

WINST = OPBRENGST - KOSTEN

 

De kostprijs van een gewas geeft voor het bedrijf inzicht welke verkoopprijs bij het product hoort. Als een boomkweker gewassen verkoopt voor een bedrag dat lager ligt dan de kostprijs, dan maakt het bedrijf verlies. De kostprijs van een product bestaat uit de totale kosten die gemaakt worden voor het produceren en/of het leveren van het product. De kosten bestaan uit:


Je gaat een eenvoudige kostprijsberekening maken van de kosten van een P9, vanaf het moment dat de plant als gewortelde stek op het bedrijf komt. Schrijf op het antwoordvel zowel de berekening als het antwoord volledig op. Je mag de verkregen getallen afronden op 2 cijfers achter de komma.

 

Gebruik de onderstaande gegevens in de berekening.

  • Je hebt van een bepaald gewas geworteld stek ingekocht voor 10 cent per stuk.
  • De bijbehorende potten kosten 5 cent per stuk.
  • De potgrond werd geleverd met een vrachtwagen. In totaal werd 60 m3 potgrond gebracht voor een prijs van 50 euro per m3. Per pot wordt 0,50 liter potgrond gebruikt.
  • Je hebt in totaal 8 mensen aan de oppotlijn staan. Deze mensen kosten 110 euro per dag en potten in totaal 27.000 stekken per dag op.
  • De kosten van het gebruik van de oppotmachine en machines als de heftruck komen uit op 2 cent per stekje.
  • De kosten van het containerveld komen uit op 2 euro per m2. Er staan 85 P9's op een m2.
  • De kosten voor bemesting, onkruidbestrijding en het maaien komen uit op 2,50 euro per m2 (denk aan de hoeveelheid planten per m2).
  • De kosten van het opruimen van het containerveld komen uit op 1 euro per m2 (denk aan de hoeveelheid planten per m2).

 

Een voorbeeld van een kostprijsberekening is te vinden op de website van AgriHolland.

 

Je hebt nu de prijs uitgerekend voor één P9. We gingen ervan uit dat 100% van de planten afleverbaar was. Maar er blijkt sprake te zijn van 25% uitval. Wat gebeurt er met de prijs van een P9?

Reken de nieuwe kostprijs met 25% uitval uit.

5. Opdracht: Duurzamer telen

Er is een groeiende interesse voor 'duurzame boomkwekerij'. Daarbij worden maatregelen genomen zodat de teelt en de levering van boomkwekerijproducten minder vervuiling geeft van bodem, water, lucht en omgeving. Sommige boomkwekers willen zelf graag milieuvriendelijker werken. Maar ook boomkwekers die die behoefte niet hebben, zullen zich moeten verdiepen in duurzamer telen, omdat de keten dit wil.

Boomkwekers worden langzamerhand gedwongen door de overheid om steeds milieuvriendelijker te telen. En ook steeds meer consumenten willen graag een milieuvriendelijk geteeld product, in een milieuvriendelijke verpakking. Hoewel dit helaas niet betekent dat consumenten en handel ook bereid zijn te betalen voor een milieuvriendelijker product! Bij het nemen van maatregelen voor milieuvriendelijker telen zal een boomkweker dus ook altijd bekijken hoe dat voor het bedrijf zo rendabel mogelijk te doen is.

 

Zoek 10 manieren op waarmee een boomkwekerijbedrijf duurzamer kan produceren.

Kijk bijvoorbeeld op:

6. Opdracht: Teeltproces

Bekijk het filmpje over de teelt van stamrozen.

 

Schrijf op welke teelthandelingen je voorbij ziet komen in het filmpje. Schrijf de handelingen op zo'n manier op dat er een logische volgorde ontstaat.

7. Opdracht: Zet je team aan het werk

Stel, je bent meewerkend voorman op een boomkwekerij. Je moet de dagelijkse werkzaamheden organiseren. Daarbij hoort:

 

Het is momenteel september. Je hebt een kwekerij van 3 hectare en kweekt Viburnum, Magnolia en Buxus. Er is een kleine stek- en overwinteringskas. Buiten is er een containerveld, een moerhoek en het vollegrondsgedeelte van de kwekerij. Je moet deze week de gewone verzorgingswerkzaamheden regelen. Bovendien moet je voor een klant 300 Viburnum-planten oogsten en afleveren. Er zijn 2 medewerkers die je aan het werk moet zetten en je werkt zelf mee.

 

Maak een weekplanning waarin je aangeeft:
 
  • welke werkzaamheden deze week moeten worden gedaan;
  • door wie;
  • waar;
  • bij welke gewassen.

 

Je kunt zo nodig ideeën opdoen op bijvoorbeeld de volgende websites:

8. Opdracht: Test je kennis

Weet je genoeg van het sturen en beheren van het teeltproces? Klik in het linkermenu op Webquiz en test jezelf. Als je antwoorden fout zijn, klik dan op Tip en zoek op de website tot je het goede antwoord hebt.

9. Opdracht: Wat heb je geleerd?

Welke kennis en vaardigheden heb je geleerd in bovenstaande opdrachten? Kruis aan en vul verder aan op je antwoordvel:

0 informatie zoeken op internet

0 rapporteren en presenteren

0 samenwerken

0 kritisch lezen

0 ....................................................

0 ....................................................