De eerste indruk van een kwekerij wordt gevormd door het uiterlijk: de bedrijfsgebouwen, het groen eromheen en de staat van het onderhoud. Een bedrijf dat er aan de buitenkant vervallen en rommelig uitziet wordt minder serieus genomen door klanten en leveranciers, en krijgt misschien zelfs minder snel een lening van de bank. Het uiterlijk van je bedrijf is je visitekaartje en kan afstralen op je product: bij een smoezelig bedrijf verwachten klanten geen topkwaliteit planten te kunnen kopen.
Daarbij kost slecht onderhoud ook geld. Wanneer je niet tijdig smeert, repareert en schildert moeten apparaten en gebouwen vervangen worden en dat kost bijna altijd meer geld dan bij tijdig onderhoud. Gebouwen zoals schuren en kassen en ook het omliggende terrein zoals bassins en containervelden hebben dus regelmatig onderhoud nodig.
Klik op bovenstaande foto en je krijgt een rondblik te zien op een boomkwekerijbedrijf, via een panoramafoto. Ga met je muis rond of gebruik het toetsenbord (pijltjes-toetsen en ctrl/shift om te zoomen)....
Beantwoord nu de volgende opdracht.
Welke zaken op dit bedrijf hebben allemaal regelmatig onderhoud nodig?
Maak een tabel met 3 kolommen en zet boven de kolommen Onderdeel, Onderhoud en Hoe vaak per week/maand/jaar (of gebruik het antwoordenvel). Noteer nu welke onderdelen zoals gebouwen, hagen en dergelijke aanwezig zijn op de panoramafoto. Geef per onderdeel aan wat daaraan onderhouden moet worden en hoe vaak dit onderhoud moet worden uitgevoerd.
P.S. Je hoeft hierbij het onderhoud van de boomkwekerijgewassen niet te beschrijven.
(Werkt bovenstaande foto bij jou niet goed, gebruik dan de bedrijfsbeschrijving van een makelaar. Je kunt natuurlijk ook je eigen stagebedrijf als voorbeeld nemen.)
2. Opdracht: Gezondheid
Asbest
Asbest is gevaarlijk en verboden en niet meer te koop. Maar in het verleden is het veel toegepast, bijvoorbeeld in de schuur. Bij het slopen van een oude schuur moet je voor de aanvraag van de sloopvergunning al laten onderzoeken of er asbest in zit, door een gespecialiseerd bedrijf. Maar als je zelf een oude schuur verbouwt moet je goed opletten dat er geen asbest in zit. Bij het afbreken kunnen er piepkleine vezels vrijkomen die in je longen grote schade veroorzaken. Als je twijfelt, altijd een deskundig bedrijf vragen voordat je gaat afbreken!
Zoek en benoem een aantal dingen in en rond een boomkwekerijbedrijf waar asbest in voor zou kunnen komen.
Brand, en wat nu??
Bij een gebouw moeten zoveel mogelijk twee vluchtroutes zijn. Als de ene vluchtroute dan door brand is afgesloten, kan de andere route worden gebruikt. En het is heel belangrijk dat op die routes geen obstakels staan (fust, machines) en dat de deuren makkelijk te openen zijn.
Is er op je stagebedrijf een noodplan aanwezig? Vraag na en noteer waar het plan zich bevind.
Kies op je stagebedrijf 1 plek uit in de schuur of kas waar je regelmatig aan het werk bent. Beschrijf twee vluchtroutes naar buiten en ga kijken of die routes helemaal vrij zijn van obstakels. Zo nee, schrijf op wat de obstakels zijn.
3. Onderhoud systemen buitenteelten
In De Boomkwekerij wordt onderstaande tip gegeven voor containerteelt:
Denk logisch na en schrijf op waarom het schoonmaken van een containerveld zo belangrijk is.
Voor containerteelt is de ondergrond van het containerveld erg belangrijk. De grond moet voldoende stevig zijn om te berijden met Deense karren en/of heftrucks. Daarnaast moet het water goed worden afgevoerd. Containerkweker Jochems probeerde al diverse ondergronden. Wat noemt de teler als voordelen van noppenmatten ten opzichte van folie met antiworteldoek, lava of betonpuin?
4. Opdracht: Paden op het bedrijf
Looppaden of rijpaden op het bedrijf zijn vaak verhard. Ze kunnen worden gemaakt van verschillende materialen, die allemaal hun eigen onderhoud vergen.
Voorbeeld van verharde paden zijn aangestampt zand, gras, straatstenen en betonplaten.
Van welke materialen zijn de paden gemaakt op je stagebedrijf?
Welk onderhoud is daar nodig?
Denk je dat op een teeltbedrijf in Zundert (zandgrond) de paden op een andere manier verhard zijn dan op een teeltbedrijf op veengrond in Boskoop? Leg uit.
Lees het artikel over verharde paden met betonplaten. Noem minimaal 3 voordelen die deze boomkweker ziet in goed verharde paden.
5. Opdracht: Onderhoud van watersystemen
Veel telers hebben een bassin voor gietwater, maar er zijn ook telers die met een silo werken.
Bekijk de volgende website over het onderhouden van fertigatiesystemen. Leg uit waarom het belangrijk is de leidingen van tijd tot tijd te spoelen.
Onderstaand apparaat is een bemestingsunit. Kijk naar de foto - welke handelingen zou jij voorstellen aan de bedrijfsleider voor het onderhoud?
6. Opdracht: Onderhoud van kassen
Lees het artikel 'Kasonderhoud, doe het nú' uit de Boomkwekerij. Maak een lijstje welke handelingen je regelmatig moet doen om de meetapparatuur in de kas goed te onderhouden (thermometer, ventilator, regenmelder).
Bekijk onderstaande foto. Geef aan welk onderhoud jij zou adviseren aan de eigenaar van deze kas, en waarom.
Het is verstandig om regelmatig te controleren of de kasonderdelen niet door corrosie of roest
zijn aangetast.
Bij systemen waarbij de roeden met een stalen klem aan de goot zijn bevestigd, kan het aluminium worden 'weggevreten', waardoor de klem niet voldoende vastzit. De klem kan daardoor losschieten bij hevige wind. Ook bij stalen dekroeden kan de onderzijde van de roede soms flink verroest zijn. Kijk regelmatig naar de roeden en kom in actie bij beginnende corrosie, zodat je deze niet helemaal hoeft te vervangen.
Waarom is het beter om corrosie van roeden op te sporen als het metaal nog niet zo sterk is aangetast, in plaats van hele roeden te vervangen?
Het groot onderhoud van kassen kan worden uitbesteed aan een bedrijf. Bekijk de site van MA en zoek op en beschrijf welke onderhoudsklussen dit bedrijf voor je zou kunnen doen.
Bekijk de onderstaande foto.
Een foliekas gaat sneller kapot dan een kas met glas. Welke oplossing heeft deze teler gevonden tegen het scheuren van folie?
7. Opdracht: Reinigen van de kas
Kwekers met bedekte teelten doen er verstandig aan de binnen en buitenzijde van een kas of tunnel goed schoon te houden. Vooral in de winter is de hoeveelheid licht die de kas inkomt erg belangrijk. In een schone kas krijgen de planten wel 3% meer licht.
Waarvoor moet je uitkijken als je de middelen Dimanin, Groenex, Luxan Algendood of Menno Ter Forte gebruikt?
Welke middelen kun je tegen roest gebruiken?
Hoe kun je de buitenkant van een tunnelkas schoonmaken?
8. Opdracht: Onderhoud van het terrein - Sloten schonen
Iedere eigenaar van een (gedeelte van een) sloot is verplicht die te onderhouden. Dit houdt in dat eigenaar de drijvende en gezonken voorwerpen, stoffen, kroos en planten moet verwijderen, ook voor de duikers en andere kunstwerken. Ook moet de eigenaar de taluds afhakken, afmaaien en opzetten en een regelmatige oeverlijn moet onderhouden (het afsteken van uitgegroeide, uitgezakte en uitgetrapte kanten).
Wanneer de percelen van een boomkweker langs een sloot liggen of er een sloot over het terrein ligt heeft de boomkweker een 'baggerplicht'. Hij is verplicht de sloot regelmatig te schonen zodat deze het water goed blijft afvoeren.
Medewerkers van het waterschap controleren jaarlijks de sloten op de aanwezigheid van waterplanten, overhangende begroeiing en ingetrapte kanten. Als dit onderhoud niet in orde is verplichten ze de eigenaar dit snel te verhelpen.
Ga na en schrijf op welk waterschap verantwoordelijk is voor het waterbeheer op je stagebedrijf?
Zoek op de website van dit waterschap naar informatie over het schonen of baggeren van sloten. Schrijf kort op welke informatie het waterschap geeft over het schonen van sloten en watergangen.
De laatste jaren zijn er in Nederland in het groeiseizoen meer zware buien geweest dan voorheen. In juli en augustus 2008 is er 80 mm meer regen gevallen dan gemiddeld en ook juli 2009 was erg nat. De afwatering van percelen was bij sommige boomkwekers niet goed genoeg en dat gaf schade aan het gewas. Goede bodemstructuur en goede drainage is dan erg belangrijk.
Vraag na op je stagebedrijf of er wel eens wateroverlast is in de zomer.
Vraag na of er peilbuizen aanwezig zijn en kijk hierin hoe hoog het water staat.
Vraag aan je stagebieder hoe hoog boven de drains het water mag staan in de peilbuizen voor een goede afwatering in een regenrijke periode.
Bij het schonen van een sloot is het goed om rekening te houden met de natuur. Natuurvriendelijk beheren betekent dat je bij het maaien, slootschonen en baggeren rekening houdt met de planten en dieren in de sloot. Zo kunnen deze beter overleven. Bovendien heeft het ook een voordeel voor de waterkwaliteit: door de planten langs de sloot wordt het afstromen van gewasbeschermingsmiddelen naar de sloot langs boomteeltpercelen tegengegaan. Dat betekent schoner water.
In Zundert kunnen boomkwekers in 2009 gratis de grasranden op kopakkers en langs sloten laten inzaaien.
Het graszaad en het inzaaien worden volledig vergoed.
Noem mogelijke voordelen voor grasranden op de kopakkers.
9. Opdracht: Onderhoud van houtwallen en hagen
Een boomkweker snoeit niet alleen de boompjes die hij verkoopt, maar ook de struiken en hagen rondom het bedrijf. Die struiken en hagen zijn nuttig voor de aankleding van het bedrijf (een net bedrijf lijkt succesvoller) en voor bijvoorbeeld het wegvangen van wind en verwaaide bestrijdingsmiddelen. En een haag zorgt voor nuttige insecten en is een ideale schuil- en broedplaats voor vogels die weer schadelijke insecten van de gewassen halen. Ook knotwilgen en knotelzen trekken veel vogels aan.
Hoe snoei je een coniferenhaag die nog in hoogte moet groeien?
Wilgen en elzen staan vaak langs de sloot. Ze worden regelmatig geknot. Daarbij kun je alle takken verwijderen op de knot, of alleen de dikke takken. Wat gebeurt er als je een wilg niet binnen een jaar of 5-6 knot?
Lees zonodig het artikel over Knotten op de site van Wikipedia.
10. Opdracht: Voorkomen van stormschade
Bij storm is er groot risico dat de kas beschadigd wordt. Je kunt echter wel een aantal dingen doen om de schade te beperken.
Lees de Preventiekaart met tips die een verzekeraar liet maken.
Wat is de 'stormstand' van ramen in de kas?
Wat wordt aangeraden te doen met het schermdoek als er storm dreigt?
Welke dingen kun je doen bij het onderhoud van bestaande kassen om stormschade te voorkomen? Noem minimaal 7 dingen. Gebruik zoveel mogelijk je eigen woorden om de dingen te beschrijven en kopieer ze niet klakkeloos uit de preventiekaart.
11. Opdracht: Test je kennis
Weet je genoeg van het onderhoud van terreinen en gebouwen
bij een boomkwekerijbedrijf? Klik in het linkermenu op Webquiz en
test jezelf. Als je antwoorden fout zijn, klik dan op Tip en zoek
op de website tot je het goede antwoord hebt.
12. Opdracht: Wat heb je geleerd?
Welke kennis en vaardigheden heb
je geleerd in bovenstaande opdrachten? Kruis aan en vul verder aan op je antwoordvel:
