Boomkwekerij in Nederland - niveau 3/4

1. Opdracht: De organisatiestructuur in de boomkwekerij

Rondom een boomkwekerijbedrijf zijn een groot aantal organisaties actief. De belangrijkste belangenbehartigers zijn LTO Nederland (Land- en Tuinbouworganisatie) en Anthos (de Koninklijke Handelsbond voor Boomkwekerij- en Bolproducten). LTO en Anthos zorgen samen dat de afzet van boomkwekerijproducten zo goed mogelijk verloopt. Beide organisaties hebben zitting in de Raad voor de Boomkwekerij.

 

Het Productschap Tuinbouw is als belangenbehartiger voor alle tuinbouwketens gericht op het versterken van de concurrentiepositie van de Nederlandse tuinbouw wereldwijd. Het Productschap (PT) heeft een sectorcommissie Bomen en vaste planten.

 

Zoek via het internet op wat de Koninklijke Vereniging voor Boskoopse Culturen doet.
Wat doet Plant Publicity Holland (PPH)?
Wie betaalt de activiteiten van Plant Publicity Holland?
In Almkerk is in augustus 2007 de Stichting “Innovatie Platform Boomteelt” opgericht. Zoek uit wat deze stichting wil bereiken.
Als je een idee hebt voor ontwerp van een nieuwe buxussnoeier, en je wilt weten of daarvoor subsidie mogelijk is,  met welke organisatie zou je dan contact opnemen?
Zoek op wat TRI Groei in Groen doet en omschrijf waarom boomkwekerijbedrijven zich hierbij zouden aansluiten.

2. Opdracht: Veranderingen in de omvang van de boomkwekerij

Er zijn in Nederland in 2013 zo’n 2.750 boomkwekerijbedrijven (Bron: LTO). Het grootste deel daarvan teelt in de vollegrond, maar een behoorlijk aantal telers  is gespecialiseerd in teelt in de kas.

 

Bekijk nu onderstaand schema. Dit geeft een beeld van de bedrijven tussen 2000 en 2006.

 

 

Ongeveer 14.000 hectare is in Nederland anno 2011 in gebruik voor de boomkwekerij. Dit noemen we het boomkwekerij-areaal. 90% daarvan is teelt in de vollegrond. Een klein deel is bedekt met kassen.

 

 

Combineer tabel 1 met 2: hoeveel grond heeft een boomkwekerijbedrijf in de vollegrond gemiddeld in gebruik in 2006?
Is het areaal per bedrijf gedaald of gestegen sinds het jaar 2000?
Geef een aantal mogelijke redenen voor deze verandering in het areaal per bedrijf.

 

2008

Het aantal boomkwekerijbedrijven is in 2008 met 2,4% afgenomen. Dat blijkt uit cijfers van landbouweconomisch instituut LEI Wageningen UR. Het areaal boomkwekerij in de vollegrond nam dit jaar met 3,9% toe, van 14.940 ha in 2007 naar 15.520 ha in 2008. Het aantal boomkwekerijbedrijven daalde van 3.430 in 2007 tot 3.350 in 2008. Met name het areaal coniferen en laanbomen is toegenomen.

 

2012

Bekijk nu de kengetallen over de boomkwekerij van het CBS.

Wat is er gebeurd met het areaal aan boomteelt in Nederland vanaf 2000 tot 2012?
Zoek op internet naar een logische verklaring voor de cijfers.

 

3. Opdracht: De boomkwekerijketen

 

In de figuur hiernaast zie je een overzicht van de productieketen in de boomkwekerij. Beschrijf de weg die een boomzaadje kan doorlopen om na opkweek via een veiling uiteindelijk als boom in de tuin van een consument te belanden. Gebruik je eigen woorden.

 

Rondom de keten zijn allerlei organisaties van belang. Zet de volgende organisaties rondom het bovenstaande schema en geef met een pijl aan op welke plek(ken) in de keten zij de meeste invloed hebben.

 
  • Anthos
  • DLV Plant
  • NVWA (voorheen Plantenziektekundige Dienst)
  • PPO Bomen
  • Vereniging van Hoveniers en Groenvoorzieners
  • Waterschap
  • Productschap Tuinbouw
  • Naktuinbouw
  • Stichting Innovatie Platform Boomteelt
  • Plantion
  • KBvB
  • Tuinbranche Nederland
  • LTO Nederland

4. Opdracht: Specialisatie

Boskoop is het oudste boomkwekerijgebied in Nederland. Het is ook het grootste aaneengesloten boomkwekerijgebied ter wereld. Boskoop was al in de achttiende eeuw een belangrijk boomkwekerijgebied. Toen was het gebied eigendom van een klooster. Op de dikke veenlaag konden heel goed vruchtbomen worden gekweekt. Ook het enten werd in Boskoop al vroeg toegepast. Langzamerhand gingen de boomkwekers in Boskoop ook andere boomkwekerijgewassen verbouwen. In de loop der tijd gingen boomkwekers zich specialiseren op bepaalde teelten.

 

In een rapport wordt over het huidige Boskoop het volgende gezegd: “Het gaat voornamelijk om bedrijven gespecialiseerd in de teelt van heesters, klimplanten en coniferen in de open grond en in de pot- en containerteelt bestemd voor de consumentenmarkt. In deze kapitaals- en arbeidsintensieve teelt is de bedrijfsomvang gemeten in hectares relatief beperkt.” Wat bedoelen ze met die laatste zin?

 

 

Onderzoekers hebben een vergelijking gemaakt van de grootte van tuinbouwbedrijven in de verschillende tuinbouwsectoren. Opvallend is dat in de boomkwekerij veel meer kleine bedrijven zijn dan in andere opengrondstuinbouwsectoren. De boomkwekerijbedrijven zijn sterk gespecialiseerd in één of enkele teelten.

 

Bron: LEI

 

Bekijk bovenstaande grafiek. Welk deel van de boomkwekerijbedrijven is kleiner dan 3 hectare (maak een schatting op 10% nauwkeurig)?

Welk deel van de grond wordt beteeld door boomkwekerijbedrijven kleiner dan 3 hectare (maak een schatting op 10% nauwkeurig)?
Hoe kan het dat de kleine boomkwekerijbedrijven toch een goede boterham verdienen?
6% van de boomkwekerijbedrijven is heel groot; zij gebruiken bijna de helft van de grond. Bedenk wat de voornaamste gewassen zijn van deze grote boomkwekers.

5. Opdracht: Verticale integratie

De boomkwekerij specialiseert zich steeds verder. Aan de andere kant zijn er boomkwekerijen die juist verbreden, en naast het kweken van bomen nog een andere activiteit hebben. Als ze ook een andere stap uit de productieketen uitvoeren noemen we dat 'verticale integratie'. Sommige boomkwekers kweken bijvoorbeeld zelf het uitgangsmateriaal. Andere ondernemers beoefenen ook het hoveniersbedrijf, bezitten een tuincentrum of hebben een groothandel in boomkwekerijproducten. De integratie van teelt en handel leidt tot een betere benutting van de aanwezige arbeid, maar biedt ook de mogelijkheid om de kwekerij als visitekaartje voor de handel te laten fungeren.

 

Vertel in je eigen woorden wat de voordelen zijn van verticale integratie. Beschrijf ook de financiële voordelen.
In AGF staat een opiniestuk van mensen die tegen verticale integratie zijn. Het zijn weliswaar akkerbouwers, maar hun argumenten gelden ook in de boomkwekerij. Wat zijn hun argumenten?
Wat vindt je hier zelf van?

6. Opdracht: Het belang van samenwerking en de Greenports

De Nederlandse boomkwekerijsector heeft zich door de jaren heen altijd onderscheiden door vier belangrijke factoren: vakmanschap, handelsgeest, organisatie en assortiment. Van groot belang is ook de bereidheid tot gezamenlijke promotie en  onderzoek. Als alle telers meebetalen kunnen zaken voordelig en groot worden aangepakt, en daarmee kunnen Nederlandse bedrijven goed concurreren met het buitenland.

Boomkwekers hebben zich ook altijd dicht bij elkaar gevestigd in boomkwekerijgebieden.

 

Wat zijn de voordelen van vlakbij andere telers zitten? Noem minimaal 4 voordelen.
Wat kunnen nadelen zijn, noem er minimaal 2.

 

 

In Nederland worden in de tuinbouw vijf Greenports ontwikkeld. In een greenport vinden we teeltbedrijven, veilingen, handelsbedrijven, tuinbouwtoeleveranciers en instellingen voor vakonderwijs (AOC's) bij elkaar. Vaak zijn er ook veredelaars en vermeerderaars van planten en zaden te vinden. Het doel van de samenwerking is ook om van de overheid meer ruimte te krijgen om zich te ontwikkelen in de komende jaren.

Greenport Boskoop is vooral bekend op het gebied van boom- en heesterteelt. In de andere greenports worden ook de belangen van boomkwekers meegenomen maar gaat het vooral om glastuinbouw.

 

'Greenport' Boomteelt Nederland is een samenwerkingsverband van vijf boomteeltgebieden in Nederland: Greenport Regio Boskoop, Nederbetuwe, Zundert, Haaren en Horst aan de Maas. Het is geen echte greenport van bedrijven die fysiek in een regio zitten maar een samenwerkingsverband. Greenport Boomteelt Nederland is een open netwerk: deelname van andere productiegebieden, bedrijfsleven en overige organisaties actief in de boomkwekerijsector wordt nadrukkelijk nagestreefd.

 

 

Kijk in het dossier Greenports op AgriHolland. Welke echte greenports zijn er in de tuinbouw?
Kijk op Greenport Boskoop. Wat zijn de doelstellingen?
Kijk op Treeport Zundert. Wat zijn de doelstellingen?
Zou je als boomkwekerijbedrijf dat veel exporteert baat hebben bij aansluiting bij Greenport Boskoop? Motiveer je antwoord.

 

Samenwerken om de kwaliteit van producten goed te houden kan ook belangrijk zijn. Niet alle boomkwekers zijn echter bereid om mee te betalen aan gezamenlijke activiteiten zoals keuring van gewassen. Volgens keuringsorganisatie Naktuinbouw zijn dit veelal boomkwekers die zich alleen maar richten op de productie van boomkwekerijproducten, geen export bedrijven of minder met de afzet van de producten bezig zijn.

 

Lees het 'Welke rol speelt het vak bij Naktuinbouw' in de nieuwsbrief van Naktuinbouw. Wat zijn de voordelen voor de exportpositie van Nederlandse boomkwekerijbedrijven als ze hun producten wel laten keuren?

7. Opdracht: Floriade 2022

Om de tien jaar wordt de Floriade georganiseerd. Dit is een enorme tuinbouwtentoonstelling. In 2012 werd de Floriade georganiseerd in Venlo. Voor het jaar 2022 is bekend gemaakt dat de Floriade zal worden gehouden in Almere. Allerlei organisaties en tuinbouwbedrijven zullen zich presenteren. Er komen ruim 2 miljoen mensen, uit vele landen. Het is een mooie gelegenheid om te laten zien welke bijzondere technieken en producten bedrijven te bieden hebben. Zie voor meer informatie de website van de Floriade.
Voor welke boomkwekerijbedrijven denk je dat het zinvol is om zich te presenteren?

 

Voor de Floriade 2012 had de organisatie 5 thema’s gekozen:

 

Stel je voor dat jij een rozenteeltbedrijf hebt dat zich op de Floriade wil presenteren met een nieuw systeem waarmee rozen door een robot kunnen worden geoogst. Je hebt dat ontwikkeld samen met Wageningen Universiteit. Onder welk thema zou jij je willen presenteren en beschrijf wat je zou willen laten zien.

8. Opdracht: Groenweb Vraagbaak

Op de site Groenweb Boomkwekerij kun je veel boomkwekerij-informatie vinden. Op deze site is ook een Vraagbaak aanwezig, waarbij boomkwekers elkaars vragen beantwoorden.
groenweb

 

Kijk op de Vraagbaak van Groenweb. Kies één vraag uit de Vraagbaak en probeer deze zelf te beantwoorden. Bespreek het antwoord met je docent - als het goed is, zet het antwoord dan ook echt in Groenweb. Vul op je antwoordformulier de vraag en je antwoord in.

9. Opdracht: Test je kennis

Weet je genoeg van de boomkwekerij in Nederland? Klik in het linkermenu op Webquiz en test jezelf. Als je antwoorden fout zijn, klik dan op Tip en zoek op de website tot je het goede antwoord hebt.

10. Opdracht: Wat heb je geleerd?

Welke kennis en vaardigheden heb je geleerd in bovenstaande opdrachten? Kruis aan en vul verder aan op je antwoordvel:

0 informatie zoeken op internet

0 rapporteren en presenteren

0 samenwerken

0 kritisch lezen

0 ....................................................

0 ....................................................