Duurzaamheid in de boomkwekerij - niveau 3/4

1. Opdracht: Duurzame bestrijding

Uniek in de duurzame boomkwekerij is de inzet van natuurlijke vijanden. Diverse insecten en andere dieren worden ingezet om schadelijke insecten te bestrijden.

Natuurlijke bestrijding (bestrijding door natuurlijke vijanden) kan de ziekte- en plaagdruk op het bedrijf beheersbaar houden. Sommige plagen kunnen zich in korte tijd zeer snel ontwikkelen. Natuurlijke vijanden moeten eigenlijk al op het bedrijf aanwezig zijn voordat de ziekte of plaag zich openbaart. Dat zorgt voor een natuurlijk evenwicht. Schadelijke insecten en ziekten krijgen dan nauwelijks de kans zich explosief te vermeerderen.

 

In onderstaande figuur zie je de belangrijkste natuurlijke vijanden in de boomkwekerij.

 


(Bron: Biologische boomteelt op zand - PPO, 2004)

 

 

Bij de kasteelt worden natuurlijke vijanden zoals roofmijten vaak in grote hoeveelheden uitgezet in de kas, zodat ze voldoende aanwezig zijn om schadelijke organismen tijdig aan te pakken. In de buitenteelt is het veel moeilijker om te zorgen dat voldoende natuurlijke bestrijders aanwezig zijn vlakbij het boomkwekerijgewas. Hiervoor zijn geschikte voedselplanten en overwinteringsplaatsen nodig. Geschikte voedselplanten, bijvoorbeeld schermbloemigen en kruisbloemigen, leveren nectar en stuifmeel. Het is belangrijk om op en rond het bedrijf ook natuurelementen zoals houtwallen, bloemstroken enzovoort te hebben die natuurlijke bestrijders aantrekken en overwinteringsplaats bieden.

 

 

Onderstaand zie je foto's van een aantal natuurlijke vijanden (foto A t/m H) die nuttig zijn op een boomkwekerijbedrijf. Geef aan wat voor dier het is en wat het belang van dit dier is bij de natuurlijke bestrijding.
 

A.   B.  C.  D.  

 

E.   F.   G.  H.

(copyright foto's: B, C, G: Koppert Biological Systems - D, E, H: Biobest)


Kijk zo nodig op:

2. Opdracht: Telen onder Milieukeur

In Brabant teelt een groep koplopers onder de kwekers sinds enkele jaren bomen, coniferen, heesters en bos- en haagplantsoen op een duurzame wijze. Deze kwekers zijn verenigd als de 'Brabantse Milieukeur Boomkwekers'. Zoals de naam al aangeeft, telen zij volgens de richtlijnen en eisen van het Milieukeur-certificaat.

Op de site van het Milieukeur staat aan welke criteria boomkwekerijproducten moeten voldoen om in aanmerking te komen voor het Milieukeur-certificaat. Op welke twee aspecten ligt het accent omdat daar de grootste milieuwinst kan worden gerealiseerd?

Welke drie plannen moet een boomkweker elk jaar opstellen om te voldoen aan het Milieukeur?

Lees het artikel Vijf Brabantse laanboomkwekers verwerven Milieukeur. Op welke manieren hebben zij de bemesting op hun bedrijf aangepast?

 

De Brabantse Milieukeur Boomkwekers zijn voorlopers die milieuvriendelijker telen terwijl dat nog niet verplicht is. Als voorloper ben je niet alleen vernieuwend in techniek, maar moet je vaak ook voor de marketing van je product extra actie ondernemen.

 

Kijk op de website www.duurzamebomen.nl. Wat proberen boomkwekers te bereiken met deze website?

3. Opdracht Duurzame boomteelt en bemesting

Duurzaam geteelde bomen groeien vaak wat langzamer en kunnen zo sterke wortels ontwikkelen.

 

Waarom wordt organische mest (compost en bijvoorbeeld koemest) gebruikt?

 

Het Praktijknetwerk Telen met toekomst is vooral gericht op verbreding van kennis over duurzame landbouw. Het Praktijknetwerk organiseert groepen bedrijven die willen werken aan ontwikkeling van meer duurzame productiesystemen. In 2006 deden er zo'n zeventig boomkwekers mee in 6 groepen.

Voorjaar 2006 werd gekeken naar de 'best practices' voor bemesting die in de boomkwekerij worden toegepast. 'Best practices' zijn duurzame methoden die geschikt zijn om op boomkwekerijbedrijven te worden toegepast.

 

Lees het rapport Best practices bemesting boomteelt. Noem minimaal 10 maatregelen rond bemesting die in duurzame boomkwekerijen kunnen worden toegepast.
Welke maatregel voor duurzame bemesting wordt door de meeste boomkwekers al toegepast, volgens dit rapport?

 

'Beregenen op maat' wordt op 72% van de bedrijven geheel of gedeeltelijk toegepast. Slechts 23% van de boomkwekers die meedoen aan 'Telen met toekomst' voert geen beregening op maat uit, zegt het rapport.

 

Wat is 'beregenen op maat'?
Welke reden(en) zou een boomkweker kunnen hebben om niet op maat te beregenen?

4. Opdracht: Onkruidbestrijding in duurzame laanbomenteelt

In de laanbomenteelt is veel belangstelling voor duurzame onkruidbestrijding. Er worden nieuwe middelen en machines ontwikkeld om minder te hoeven spuiten.

 

Voer een zoekopdracht uit op internet. Gebruik als zoekterm 'Duurzame onkruidbestrijding boomteelt'. Kijk wat je vindt. Kies er één middel of apparaat uit en beschrijf in 10-20 regels hoe het werkt en waarom dit duurzamer is. Je kunt voor je verhaal internet gebruiken, artikelen in vakbladen zoeken of bedrijven bellen. Als je een afbeelding vindt, plak dit er dan bij.

5. Opdracht: Biologische boomteelt

Enkele boomkwekerijen gaan nog een stap verder dan duurzame teelt en telen biologisch.

In het rapport Beheersing ziekten en plagen biologische teelt vollegrond wordt een onderzoek beschreven naar biologische open teelten, uitgevoerd door PPO. Over de markt met betrekking tot biologische boomteelt kun je het artikel 'Bewuste keuze inkoopstrategie kan marktontwikkeling biologische boomkwekerij doorbreken' lezen.

 

Lees pagina 13 van het rapport. Noem 5 maatregelen die een biologische boomkweker zou kunnen nemen om ziekten en plagen tegen te gaan.
Lees pagina 1 van het artikel over inkoopstrategie. Hoeveel hoger ligt de kostprijs van biologische bomen volgens dit onderzoek?
Wat kunnen telers doen om te zorgen dat hun producten ondanks de hogere kostprijs toch worden verkocht? Haal je antwoorden uit het artikel, maar probeer ook zelf mogelijkheden te bedenken.
Ken je een biologische boomkweker? Zoek er anders een op internet op. Noteer de naam en woonplaats van de teler en beschrijf welke gewassen hij teelt en welke milieuvriendelijke maatregelen hij neemt om de gewassen te beschermen tegen ziekten en plagen.

6. Opdracht: Test je kennis

Weet je genoeg van duurzaamheid en milieu in de boomkwekerij? Klik in het linkermenu op Webquiz en test jezelf. Als je antwoorden fout zijn, klik dan op Tip en zoek op de website tot je het goede antwoord hebt.

7. Opdracht: Wat heb je geleerd?

Welke kennis en vaardigheden heb je geleerd in bovenstaande opdrachten? Kruis aan en vul verder aan op je antwoordvel:

0 informatie zoeken op internet

0 rapporteren en presenteren

0 samenwerken

0 kritisch lezen

0 ....................................................

0 ....................................................