Biologische boomkwekerij - niveau 3/4

1. Opdracht: Waarom biologische boomkwekerij?

‘Biologisch’ betekent in wezen: zo natuurlijk mogelijk tot stand gekomen, met zo min mogelijk kunstgrepen. In de biologische landbouw worden daarom geen kunstmest en geen chemisch-synthetische bestrijdingsmiddelen gebruikt. Verder worden geen genetisch gemodificeerde organismen toegepast. ‘Biologisch’ is een beschermd begrip. Een product mag alleen als biologisch verkocht worden als het aan de wettelijke voorschriften voldoet.

 

Er worden op diverse sites nogal wat redenen genoemd waarom biologische boomkwekerijgewassen beter zijn dan gangbaar gekweekte. Er zijn echter maar weinig betrouwbare studies die bewijzen dat biologisch gekweekte producten in kwaliteit beter zijn dan gangbaar gekweekte. De meerwaarde voor veel consumenten en andere afnemers is de milieuvriendelijker teelt.

 

Zoek op internet 3 bedrijven die op biologische wijze bomen telen. Noteer de naam van het bedrijf, de geteelde gewassen en welke argumenten zij op hun site geven om biologisch te telen.

Geef zelf nog één andere reden aan om biologisch te gaan telen.

Is er door een van de bedrijven ook een reden aangegeven waar je het niet of niet helemaal mee eens bent? Welke reden is dat en waarom ben je het daar niet (helemaal) mee eens?

 

De huidige biologische boomkwekers zijn voorlopers, pioniers. Voor veel van hen zijn het milieu en ideële redenen belangrijk om om te schakelen naar biologische teelt. Als de markt zich verder ontwikkelt en er meer vraag komt naar biologische gewassen zullen meer boomkwekers overschakelen.

 

Bedenk welke informatie een boomkweker zal gebruiken om te beslissen of hij gaat omschakelen naar biologische teelt. Beschrijf deze beslisinformatie en geef aan welke gevolgen elke afzonderlijke beslissing heeft voor de bedrijfsvoering.
Biologische kwekers telen vaak net iets andere cultivars dan reguliere kwekers. Bekijk het volgende rapport van BIOM en leg uit waarom.
In hetzelfde rapport staat beschreven waarom biologische bomen duurder zijn om te kweken. Vermeld de redenen op je antwoordformulier.

 

2. Opdracht: De markt voor biologische boomteeltgewassen

Er is een markt voor biologische boomkwekerijproducten, maar de afgelopen vijf jaar is de biologische boomkwekerij vrijwel niet gegroeid. Het huidige areaal biologische boomkwekerij is zo’n 120 hectare; dat is minder dan 1% van het totale boomkwekerijareaal. Aan de ene kant zijn biologische boomkwekers vaak genoodzaakt hun producten op de reguliere markt en tegen gangbare prijzen te verkopen. Aan de andere kant lukt het grote inkopers niet om hun biologische orders bij elkaar te krijgen.

 

Lees het artikel Bewuste keuze inkoopstrategie kan marktontwikkeling biologische boomkwekerij doorbreken.

 

Hoeveel duurder is een biologisch geteeld boomkwekerijgewas in vergelijking met een gangbaar geteeld gewas en waarom is een biologisch geteeld boomkwekerijproduct zoveel duurder?
Is de meeste groei te verwachten in de verkoop aan consumenten of aan institutionele kopers (gemeenten etc.)? Leg in je eigen woorden uit waarom.
Welke acties kan een boomkweker nemen om meer biologisch geteelde producten te verkopen? (Een aantal acties kun je afleiden uit het artikel, bedenk zelf ook andere acties).

 

3. Opdracht: Samenwerking om de markt te bereiken

Zomer 2007 is in Almkerk de Stichting Biologische Boomkwekerijgewassen opgericht. Deze stichting heeft tot doel het biologische boomkwekerijproduct te promoten, knelpunten in de sector op te lossen en de positie van de biologische boomkwekerij te versterken door het delen van kennis en ervaringen en het verwerven van subsidies. Kwekers van boomkwekerijgewassen met ecologisch keurmerk (SKAL of gelijkwaardig) of zijnde “in omschakeling” kunnen toetreden tot de deelnemersraad.

 

Zoek op welke boomkwekerijen zijn aangesloten bij Stichting Biologische Boomkwekerijgewassen. Kun je hier als inkoper van een gemeente al een volledig aanbod aan biologische boomkwekerijgewassen vinden of mis je nog bepaalde cultuurgroepen?
Als jij een biologische boomkweker bent, kun je je aansluiten bij deze Stichting. Geef argumenten aan waarom je dit wél zou doen en ook waarom je hiervoor níet zou kiezen.
Op de zojuist genoemde website wordt ook aangegeven waarom biologische boomteeltproducten duurder zijn dan producten van reguliere boomkwekerijen. Als één van de factoren worden hogere logistieke kosten genoemd. Waarom zijn de logistieke kosten op een biologisch boomteeltbedrijf hoger? Ben je het hiermee eens?
Een biologische tuinder heeft ooit gezegd: "De extra kosten voor biologisch plantmateriaal worden snel terugverdiend door het lagere uitvalspercentage. Uiteindelijk zijn daarom biologisch geteelde planten goedkoper." Ben je het met die uitspraak eens? Beargumenteer je antwoord.

 

4. Opdracht: Mechanische onkruidbestrijding

Onkruid is een groot probleem in de biologische teelt. De beheersing ervan vergt meestal veel inzet van uren. In de biologische boomteelt zijn er mogelijkheden voor mechanische onkruidbestrijding. Kwekers zijn echter erg beducht voor beschadiging aan het gewas, omdat dit leidt tot een onverkoopbaar product.


Onderzoekers van Praktijkonderzoek Plant en Omgeving (PPO) bekijken momenteel nieuwe technieken op het gebied van onkruidbeheersing. Er wordt bijvoorbeeld gekeken naar de mogelijkheden van nieuwe mechanische intra-technieken, zoals de Pneumat of geleideschoffel, in combinatie met torsiewieders. Voor de akkerbouw zijn deze technieken al in gebruik. Ook de toepassing van afdekmaterialen die toepasbaar zijn in de biologische teelt zullen worden onderzocht. De combinatie van afdekmaterialen met mechanische onkruidbestrijding kan een goede en kostprijstechnisch interessante mogelijkheid zijn, waarbij de kans op beschadiging zo klein mogelijk wordt.


Het onderzoek zal plaatsvinden in de gewasgroepen van de boomteelt waar de grootste problemen liggen op het gebied van onkruidbestrijding: bos- en haagplantsoen en rozenteelt, zowel gezaaid als geplant.

 

Zoek op wat de Pneumat is en beschrijf hoe deze werkt. Op welke site heb je deze informatie gevonden?

 

Bekijk het volgende filmpje van een geleideschoffel.

Beschrijf hoe de machine werkt.

PPO is op zoek naar boomkwekerijbedrijven die willen meewerken aan het onderzoek door bepaalde methodes uit te testen. Als jij boomkweker zou zijn, zou je dan willen meewerken of niet? Geef je redenen.

 

5. Opdracht: Gewasbescherming in de biologische laanbomenteelt

Het aandeel van de herbiciden in de milieubelasting was voorheen erg groot bij het gangbare laanboombedrijf. Een biologisch laanbomenbedrijf was dan ook veel milieuvriendelijker. De meeste van deze herbiciden hebben echter sinds 2008 geen toelating meer in de boomkwekerij. Het verschil tussen gangbare teelt en biologische teelt is daardoor een stuk kleiner geworden.


Enkele insecticiden die in de gangbare teelten worden gebruikt, zorgen per kg middel voor veel milieubelasting en zijn zeer schadelijk voor veel nuttige organismen op de kwekerij. De totale hoeveelheid insecticiden die in de laanbomenteelt wordt gebruikt ligt echter relatief laag.

 

Leg uit wat een herbicide is. Zoek er enkele op en geef van elk middel aan hoe het werkt.
Wat doet men in de gangbare boomteelt ter vervanging van herbiciden?
Wat doet men in de biologische boomteelt ter vervanging van herbiciden?

 

6. Opdracht: Keurmerken in de biologische laanbomenteelt

In de Europese Unie en dus ook in Nederland geldt sinds 1992 voor de biologische productie de EEG-verordening nr. 2092/91. Hierin staan de voorschriften voor biologische productie en de eisen voor toezicht op naleving van de voorschriften.

 

Zoek op internet minimaal twee keurmerken op waaronder biologische boomkwekerijproducten in Nederland kunnen worden verkocht.
Wat is het verschil tussen de keurmerken die je hebt gevonden qua eisen?
Noem twee instanties die toezicht houden op de biologische producten die op de markt worden gezet.

 

7. Opdracht: Bemesting

In de biologische boomkwekerij wordt als bemesting vaak bloed- en beendermeel gebruikt om een goede bodemvruchtbaarheid te krijgen. Er komen echter steeds meer bezwaren tegen het gebruik van bloed- en beendermeel in de biologische teelt. Daarom onderzoekt men of met gebruik van alternatieve middelen toch een goed product geteeld kan worden. Randvoorwaarden hierbij zijn: voldoen aan de nieuwe mestwetgeving en behoud van de bodemvruchtbaarheid.

 

Bij de bemestingsstrategie is vaak de hoeveelheid fosfaat in de plantaardige meststoffen beperkend voor het geven van een hogere bemesting. Bij bloedmeel is dit geen probleem, want dit bevat nauwelijks tot geen fosfaat. Als binnen het bedrijf geen ruimte is om een hogere fosfaatgift aan de vaste planten te geven, dan is het gebruik van bloedmeel alsnog de enige oplossing.


Zoek op de website van SKAL bij 'plantaardige productie' op welke alternatieve meststoffen mogen worden gebruikt op een biologische kwekerij en zet deze in je antwoordenformulier.
Zoek op de website van SKAL op welke eisen er worden gesteld aan het gebruik van dierlijke mest.

 

Andere mogelijkheden om de bodem vruchtbaar te houden zijn het gebruik van groenbemesters of door vruchtwisseling toe te passen.

 

Zoek op internet op wat de functie is van een groenbemester. Beschrijf de functie in je eigen woorden en geef ook aan hoe deze wordt toegepast in een teelt.
Geef ook aan welke gewassen je hebt gevonden die gebruikt kunnen worden als groenbemester.

 

Meer opdrachten over biologische en duurzame boomkwekerij vindt je in de webquest Duurzaamheid.

8. Opdracht: Test je kennis

Weet je genoeg van biologische boomkwekerij? Klik in het linkermenu op Webquiz en test jezelf. Als je antwoorden fout zijn, klik dan op Tip en zoek op de website tot je het goede antwoord hebt.

9. Opdracht: Wat heb je geleerd?

Welke kennis en vaardigheden heb je geleerd in bovenstaande opdrachten? Kruis aan en vul verder aan op je antwoordvel:

0 informatie zoeken op internet

0 rapporteren en presenteren

0 samenwerken

0 kritisch lezen

0 ....................................................

0 ....................................................